اعتراضات اخير، تاکتيکهاى رژيم

حمله به جاى هزيمت؟

مصطفى صابر
mosaber@yahoo.com
٢٣ نوامبر ٢٠٠٢

از اواخر هفته قبل، تاکتيک رزيم اسلامى در مقابله با موج جديد اعتراض دانشجويان تغيير کرد. اما اولا به نظر نميرسد اين تغيير، بتواند به موج اعتراضى اخير پايان دهد. ثانيا بحرانى را که با حکم اعدام آقاجرى و اعتراضات دانشجويى جمهورى اسلامى را فرا گرفت، تعميق خواهد داد.

تاکتيک رژيم در ابتدا اين بود که اعتراضات را در چهارچوبه دانشگاه مهار کند. رژيم به سياست عقب نشينى محدود، کنترل و مهار از درون و محاصره دانشگاه از بيرون روى آورد. عوامل اجرايى اين سياست، تحکيم وحدت، نيروى انتظامى و اوباش اسلامى بودند. تحکيم وحدتى ها وظيفه داشتند تا با التماس از دانشجويان بخواهند که بيرون نروند، شعارهاى تند ندهند و غيره. نيروى انتظامى وظيفه داشت با محاصره دانشگاه مانع آمدن مردم به دانشگاه بشوند و چتر حفاظتى براى عمليات تحکيم وحدت و اوباش باشد. اوباش اسلامى (بسيج، لباس شخصى ها و غيره) وظيفه داشتند تا در صحنه حاضر باشند، چماق و پنجه بکس نشان بدهند، عناصر معينى را دستگير کنند و در مواردى به دانشجويان حمله کنند. اما محور اصلى سياست رژيم حمله، و يا بقول خودشان "درگيرى فيزيکى"، نبود. دخالت خامنه اى براى بررسى مجدد پرونده آقاجرى و اعلام تحکيم وحدت براى راهپيمايى دوشنبه قبل (که معلوم بود از جانب وزارت کشور رد ميشود) نقاط اوج اين تاکتيک بود.

اين تاکتيک کفايت نکرد. به دو دليل اساسى: دانشجويان چپ و شعارهاى راديکال بسرعت فضاى دانشگاه را عملا در اختيار گرفتند. تحکيم وحدتى ها به دلقک هاى مسخره بدل شدند. موارد تظاهرات هاى خيابانى توسط دانشجويان روبه فزونى گذاشت، و شايد مهمتر از همه، مردم بيش از پيش به سوى دانشگاه آمدند. اجتماع دوشنبه قبل (٢٧ آبان) در دانشگاه صنعتى که علاوه بر بالا گرفتن جو چپ در اجتماع دانشجويان، با حضور بخش هايى از مردم و بويژه کارگران ايران ناسيونال و سايپا در جلو دانشگاه و يک راهپيمايى چند صد نفره دانشجويان پس از اجتماع در خيابان آزادى همراه بود، شايد جايى بود که حضرات را به صرافت تغيير يا دقيقتر، تصحيح تاکتيک انداخت. چيزى که از ابتدا هم بين دو جناح بر سر آن دعوا بود و بخش افراطى جناح راست خواهان برخورد شديد با دانشجويان بود. در تاکتيک جديد، اساس تاکتيک قبلى يعنى جدا کردن دانشجويان از مردم و مهار اعتراضات اخير در داخل دانشگاه، به جاى خود باقى ماند. اما باندهاى سياه و اوباش اسلامى نقش فعال ترى بعهده گرفتند. ابتدا با حضور "بسيج دانشجويى" (اوباش اسلامى) در دانشگاه، شروع کردند و بعد به حمله وسيع و زدوخورد با دانشجويان ارتقاء اش دادند. (دانشگاه اهواز و علامه طباطبائى) و بعد هم به وزارت علوم حمله کردند تا دوم خردادى ها را کاملا در سوراخ کنند. از آنسو کنترل اطراف دانشگاه شدت بخشيده شد. (بقول يکى از خوانندگان نشريه "جوانان کمونيست": "در حال حاضر در تهران و نزديک دانشگاه حالت حکومت نظامى پيدا کرده است.") تحت تاثير اين حملات روزهاى چهارشنبه و بويژه پنجشنبه محيط دانشگاه نسبتا خلوت و آرام بود. سخنان خامنه اى در نماز جمعه و تهديدهاى او قطعيت دادن به "برخورد فيزيکى" در تاکتيک رژيم بود، که از سوى کيهان و موتلفه اسلامى پيشنهاد و گويا سازمان داده ميشد.

اما اين تاکتيک جديد بنظر نمى رسد که کارايى بيشترى از قبلى داشته باشد. اجتماعات روز جمعه در سالگرد قتل هاى زنجيره اى، و بويژه تظاهرات دانشجويان اصفهان که بسرعت به تجمع چند هزار نفرى مردم تبديل شد، آمادگى مردم براى زدوخورد با اوباش اسلامى، همه فاکتورهايى هستند که به احتمال زياد به ميدان دارى اوباش اسلامى بسرعت پايان خواهد داد. رژيم را مجددا به صرافت تغيير تاکتيک خواهد انداخت. سواى مشاهدات روز جمعه، دلايل پايه اى ترى براى اين ارزيابى ميتوان برشمرد.

دور اعتراضات اخير دانشجويان عکس العملى به اعدام ها و محيط رعب و اختناقى است که جمهورى اسلامى کوشيده در ماههاى اخير ايجاد کند. تا همينجا نيز اعتراضات اخير فضاى قبلى را بهم زده و براى رژيم دشوار است که اوضاع قبل از ١٨ آبان را اعاده کند. اين فاکتور مهمى است. تا آنجا که به دانشگاه برميگردد، اعتراضات اخير عروج چپ و راديکاليسم در صحنه دانشگاه و رويارويى نسبتا ادامه کار با رژيم بود. اين رويارويى تازه در ابعاد جديدش آغاز شده است. روبه اعتلاء است، روبه افول به نظر نمى رسد. حزب الله چرخانى و ايجاد رعب و وحشت در دانشگاه نمى تواند جواب اين باشد. اگر براى مدت طولانى ادامه دهند به معنى تعطيل عملى دانشگاه و مشکلات جديد و متعدد براى رژيم است. اگر کوتاه بيايند، با تعرض چپ و راديکاليسم در دانشگاه مواجه خواهند شد. بعلاوه نبايد تحرک مردم در خارج دانشگاه و بويژه کارگران را دستکم گرفت. اعتراضات دانشجويى اخير، ميتواند با موج وسيعى از اعتراضات کارگرى، اعتصاب معلمان و دانش آموزان ادامه يابد. بالاخره اينکه دعواى درونى خود رژيم با حرکات اخير وارد مراحل پيچيده تر و شکننده ترى شد. آوردن اوباش و باندهاى سياه به خيابان، روى مناسبات درون حکومت هم تاثير خواهد کرد. وانگهى با حکم اعدام آقاجرى چه ميخواهند بکنند؟ جناح راست اگر کوتاه بيايد يکجور مشکل دارد، کوتاه نيايد با مشکلات ديگرى روبرو خواهد شد. دوم خردادى ها هم دقيقا همين مشکل را دارند. تا آنجا که به دعواهاى جناح ها برميگردد، وقايع دوهفته اخير تناقضات و آشوب هاى بيشترى در بين خودشان، چه بين دو جناح و چه در هر جناح، دامن زده است.