Bookmark and Share

کاظم نیکخواه: يونان و آژير بحران اقتصادي و سياسي در جهان

فرستادن به ایمیل چاپ

kazemnikxah

روز پنجشنبه ١١ مارس بار ديگر يونان در اعتصابي سراسري فرو رفت. اعتصاب عمومي كارگران با تظاهراتهاي وسيع در آتن مركز يونان همراه شد. يك ميليون از كارگران به فراخوان اتحاديه ها وارد اعتصاب شدند. مدارس، ادارات دولتي، فرودگاهها، و بسياري موسسات غير دولتي تعطيل شد. قطارها از حركت باز ايستادند. شهرداريها اعلام تعطيل كردند. بيمارستانها فقط بيماران اورژانس را قبول ميكردند. در تظاهراتها پلاكاردهايي ديده ميشد كه از جمله روي آنها نوشته شده بود "جنگ با سرمايه داران، اينست پاسخ كارگران"، بر پلاكارد بزرگ ديگري نوشته شده بود "حتي اگر ما را نابود كنند نميگذاريم اين طرح اجرا شود"، پلاكارد ديگري ميگويد "اروپا يا بايد تغيير كند يا غرق خواهد شد" درگيريهايي بين پليس و تظاهركنندگان صورت گرفت. اتحاديه ها اعلام كرده اند كه اگر دولت براي اجراي طرح رياضت اقتصادي فشار آورد اعتصابات گسترده تري را فراخوان خواهند داد. كارگران و مردم يونان در برابر سياست رياضت اقتصادي دولت چپگراي يونان كه ميخواهد به توصيه اتحاديه اروپا و بانك جهاني كسر بودجه عظيمش را با زدن از بيمه ها و خدمات اجتماعي جبران كند، به ميدان آمده اند.

اعتصاب عمومي و بحران سياسي يونان از جنبه هاي مختلفي قابل بررسي است. اما مهمترين جنبه آن شايد اينست كه اين بحران شروع يك بحران جهاني و يا حداقل اروپايي است. تا همينجا با شروع بحران يونان، قيمت يورو پول اتحاديه اروپا بسيار سقوط كرده است. آينده اروپاي واحد زير سوال رفته است. سرمايه گذاريها در چندين كشور اروپايي مثل اسپانيا، ايتاليا، يونان، پرتغال و برخي كشورهاي ديگر كه حلقه هاي ضعيف تري محسوب ميشوند كاهش يافته است. و بيم آن ميرود كه سقوط اقتصاد اين كشورهاي به اصطلاح ضعيف تر، بطور زنجير وار دامن ديگر كشورها را نيز بگيرد. مساله بطور خيلي ساده و شماتيك اينست كه بحران مالي و اقتصادي سال ٢٠٠٨ كه آنرا عظيم ترين بحران سرمايه داري بعد از بحران دهه سي در قرن بيست ميناميدند، با پمپاژ پولهاي عظيم از جانب دولتها به سوي بانكها و موسسات مالي وام مسكن به نحوي كاهش يافت و متوقف شد. با اولين نشانه هاي كاهش سرعت گسترش بحران، تبليغات و جنجال وسيعي بر سر حل بحران براه انداخته شد. اما در واقع بحران تمام نشده بود. اين بحران، بحران يكه تازي و گسترش بي رويه بخش مالي و بانكي يا شروع انفجار "حباب اقتصادي" بود. دولتها بيش از ١٥ تريليون دلار كه رقمي سرسام آور است، از مالياتهاي مردم به سوي بانكها و بانكداران و موسسات وام مسكن و امثال اينها سرازير كردند تا بحران را متوقف كنند. و در واقع هم بدرجه اي موفق شدند. اما اين يك مسكن بود. حبابي ميخواست بتركد اما آنرا پيش از انفجار پنجرگيري كردند، اما حباب بر سر جاي خود در حالت انفجاري باقي ماند. گسترش بخش انگلي – مالي و مجازي اقتصاد و چنگ اندازي اين بخش بر كل اقتصاد جهاني مساله اصلي بود و كاري كه پمپاژ پول يا آنچه آنرا "bail out " ميناميدند انجام داد اين بود كه اعتماد را به اين موسسات بدرجه اي برگرداند. اما در پس اين "راه حل" يا تسكين بحران، بيكاري و شكاف طبقاتي عظيم تر و دولتهايي بر جا ماندند كه ملياردها دلار بدهي و كسر بودجه بالا آوردند. كسر بودجه اي كه در تاريخ سابقه نداشته است. اكنون اقتصاد دانان و كارشناسان، اقتصاد كنوني و دوره آينده را "اقتصاد كسر بودجه" مينامند. راه حلي كه بانك جهاني و صندوق بين المللي پول و اتحاديه اروپا پيش روي دولتها قرار داده اند خيلي ساده و سرراست است. و آن اينكه اين كسر بودجه عظيم را با زدن از هزينه خدمات اجتماعي يعني از جيب كارگران و مردم جبران كنند. در واقع اگر قرار است سرمايه داري دست نخورد راه حل ديگري هم وجود ندارد. يعني يك تهاجم ديگر و بسيار وسيعتر به مردم و بويژه به كارگران. قرار است با زدن از بيمه بيكاري، حق بازنشستگي، بيمه درماني و كل بيمه هاي اجتماعي و خدمات عمومي، كاهش دستمزدها و امثال آن، اين كسر بودجه غول آسا و عظيم جبران شود. آنهم در شرايطي كه با گسترش بيكاري و فقير تر شدن بيشتر مردم، اتكاي بيشتري به اين خدمات وجود دارد. اين يعني عقب راندن مردم اروپا به سطحي نزديك به قرن نوزده. در اروپا بيشترين فشار روي دولتهايي مثل يونان و بعد ايتاليا و اسپانيا و پرتغال و شماري كشورهاي كوچكتر قرار دارد. هم اكنون ايتاليا و اسپاينا نيز در آستانه بحران قرار گرفته اند و دچار كاهش رشد شده اند. انگلستان نيز وضع خوبي از اين نظر ندارد. اما عوارض بحران به اروپا محدود نميشود هم ايالات متحده آمريكا و هم شماري از كشورهاي آسيايي در حالت آماده باش و نگراني بسر ميبرند. اگر بحران اقتصادي در اين شرايط باز گردد، گفته ميشود كه حالت انفجاري خواهد داشت. چون دولتها از امكان ضربه گيري چنداني برخوردار نيستند. به خود بحران مالي و اقتصادي و وضعيت سرمايه داري و فقدان مطلق استراتژي اقتصادي در كل جهان سرمايه داري و اميدواري به يك معجزه اميدوارم در شماره هاي بعدي اين نشريه جداگانه بپردازيم چون جنبه هاي ديگري نيز دارد كه بسيار مهم است. اما آنچه اينجا ميخواهم اشاره كنم مساله تعرض گريز ناپذير به سطح زندگي كارگران و مردم است كه آغاز شده است و قرار است دامنه بسيار بيشتري بگيرد. برنامه هاي رياضت كشي در همه كشورها در راه است. يونان اما نه فقط از نظر زماني پيشتر از همه كشورها قرار گرفته است بلكه از نظر بستن سد مقابله و مقاومت كارگري نيز دارد الگويي را به همه كارگران ميدهد. سرمايه داري امروز راهي جز به سقوط كشاندن جامعه پيش رو ندارد. تنها پاسخ همان است كه كارگران يونان بر پلاكاردهايشان اعلام كرده اند، "جنگ با سرمايه داران اينست پاسخ كارگران". آري حقيقتا پاسخ اينست كه خود سرمايه داري و اين قانون جنگل چپاول و تل انبار كردن ثروتهاي باد آورده و بيكران يك اقليت مفت خور و ايجاد شكاف طبقاتي عظيم و عظيم تر مورد تعرض قرار گيرد.*

 

  Share/Bookmark

آخرین مقالات