rowzane.com

انترناسیونال ۱۸۸

مرتضی فاتح – ایران

اول ماه مه، شاخص موقعیت طبقه کارگر

امروز دیگر اول ماه مه به عنوان روز کارگر و خصوصا روز اعتراض طبقه کارگر به وضعیت غیر انسانی حاکم بر جامعه علی العموم و اعتراض به وضعیت کارگران علی الخصوص برسمیت شناخته شده است و برسمیت شناسی این روز حتی به راست ترین بخش های سرمایه در ایران هم تحمیل شده است.

اگر چه بر گزاری مراسم روز کارگر در جامعه ایران از سابقه ای طولانی برخوردار است ،اما این روز در هر دوره ایی شاخص مناسبی از وضعیت اجتماعی و سیاسی طبقه کارگر است.

این روز تا پیش از دوران اختناق رضا شاهی در محیط های کارگری آن دوران ودر نزد فعالین رادیکال چپ به عنوان جشن جهانی کارگران برگزار و گرامی داشته میشد. اما محدوده این مراسم به کارگران و محیط های کارگری و فعالین اجتماعی آن دوره محدود می گردید و با توجه به نسبت جمعیت طبقه کارگر به کل جمعیت و میزان ارتباطات اجتماعی آن دوران، چنین روزی دراعتراضات اجتماعی نقشی متناسب با اهمیت تاریخی روز اول مه نداشت.

با سقوط رضا شاه و گشایش در فضای سیاسی جامعه ، نیروهای چپ و فعالین کارگری با برگزاری مراسم روز جهانی کارگر در اشکال متفاوت، نقش مهمی در تثبیت اول ماه مه به عنوان روز کارگر در جامعه ایفا کردند .

در این سالها بدلیل فضای مستعد بین المللی و همچنین گسترش کمی و کیفی طبقه کارگر در ایران، تشکلها ی کارگری و احزاب سیاسی مختلفی که سعی در استفاده از قدرت اجتماعی کارگران در جهت دستیابی به اهداف طبقاتی خود را داشتنند، با ایجاد کانون ها و بر پائی مراسم کارگری، به اول ماه مه و فراگیر شدن مطالبات کارگری و اجتماعی شدن فعالین کارگری دامن زدند. این وضعیت اگر چه تشکلهای کارگری و طبقه کارگر را در جامعه به وزنه ای اجتماعی تبدیل کرد که دیگر سایر طبقات نمیتوانستند به آن بی توجه باشند، اما این طبقه هنوزاز سخنگویان و رهبران طبقاتی و حزب سیاسی خود بی بهره بود. در این دوره علیرغم وجود برخی رهبران عملی و تشکلهای مستقل کارگری، در مجموع طبقه کارگر در سایه اهداف اجتماعی سایر طبقات حرکت میکرد. به همین دلیل در این دوران اول ماه مه اگر چه به عنوان روز کارگر و توسط کارگران برگزار میگردید اما به لحاظ سیاسی و اجتماعی، شعارها و برنامه طبقاتی کارگران خصلت نمای چنین روزی نبود.

شرکت کارگران در انقلاب ۵۷ به عنوان یک طبقه با کمیت بالا و کیفیت یک طبقه اجتماعی و نقش تعیین کننده و موثر در انقلاب، برای بورژوازی ایران یک نتیجه گیری مهم داشت، وآن اینکه، در این دوره طبقه کارگر موثرترین طبقه در جابجا کردن قدرت سیاسی و بر هم زدن بالانس طبقاتی در جامعه است. به همین دلیل هدف اصلی سرمایه در ایران در خلال سالهای مذکور سرکوب فعالین کارگری و روشنفکران رادیکال مرتبط با طبقه کارگر بود .

برگزاری مراسم اول ماه مه در سالهای ۵۸ و ۵۹ خصلت نمای وضعیت طبقه کارگر در این دوره است. با وجود شرکت گسترده کارگران و مردم در این مراسم و طرح شعارهای برابری طلبانه و آزادیخواهانه توسط کارگران و فعالین کارگری، و نمایش هژمونی چپ بر جنبش کارگری، هنوز هم برنامه اجتماعی طبقه کارگر از سوی نمایندگان سیاسی و حزب طبقاتی کارگران ارائه نمیگردد. هنوز هم در سطح سیاسی و اجتماعی کارگران توسط سخنگویان طبقاتی شان نمایندگی نمیشوند.

مهمترین پدیده اجتماعی این دوره طبقه کارگر است و مهمترین مشخصه آن نقش بی گفتگو و تعیین کننده آن به عنوان یک طبقه در معادلات اجتماعی . این نقش چنان تعیین کننده و موثر است که حتی خدای خمینی نیز کارگر میشود.

با شکست انقلاب ۵۷ و سرکوب وحشیانه نیروهای رادیکال و کارگران در سال۶۰ ، یکی از مهمترین حلقه های اتصال میان کارگران، فعالین کارگری و فعالین اجتماعی رادیکال، مراسم اول ماه مه بود . برگزاری این مراسم همچنان نشاندهنده موقعیت طبقه کارگر در جدال اجتماعی بود. در این سالها ( تا اواخر دهه ۶۰) این روز در مجامعی محدود از کارگران همکار یا در روابط خانوادگی برگزار میگردید. اگر چه در برگزاری این مراسم محدودیتهای جمعیتی وجود داشت، اما آنچه که این محدودیتها را بی اثر میکرد تعدد جمع های برگزار کننده این مراسم بود. چنین مراسمی نشان میدهد که دیگر طبقه کارگر به عنوان یک طبقه در هر شرائطی و به اشکال اجتماعی متفاوت سعی در حفظ دستاوردهای تاکنونی اش دارد. اول ماه مه نشانه حضور کارگران در مقیاسی وسیع و موثر است و تثبیت این روز در تقویم جامعه از دستاوردهای مهم کارگران است که در شرائط دشوار آن سالها باید حفظ میشد و شد.

در سالهای اخیر نیز میتوانیم با مشاهده مراسم و نحوه برگزاری و فعالین برگزار کننده جشن اول ماه مه، به تصویری از موقعیت و وضعیت اجتماعی طبقه کارگر دست پیدا کنیم. در سالهای اخیر به دلیل افزایش امیدوار کننده فعالین کارگری و رهبران عملی اجتماعی از یکسو و شکست و عقب نشینی های حکومت در مقابل جامعه از سوی دیگر، هر ساله شاهد برگزاری مراسم اول ماه مه در اشکال متنوع و سراسری توسط کارگران و فعالین اجتماعی هستیم . هر بیننده بی طرفی شاهد دست بالا داشتن شعارهای چپ و کمونیستی در این مراسم است. در چند ساله اخیر حتی هر مراسم دولتی و فرمایشی تبدیل به بلندگوی کارگران برای بیان خواستها و مطالباتشان گردیده .تشکلهای مختلف و فعالین کارگری با هماهنگی و برنامه های از پیش تعیین شده به استقبال این روز میروند. شعارهای کارگران و قطعنامه های آنان در این روز نشاندهنده موقعیت این طبقه در جدال طبقاتی موجود است. شرکت کارگران در مراسم این روزجهانی و ارتباط موثر کارگران ایران با کارگران و تشکلهای کارگری در سطح بین المللی و بسیاری فاکتورهای دیگر نشاندهنده این واقعیت است که امروز طبقه کارگر ایران به عنوان یک طبقه اجتماعی با شعارها و برنامه و سیاست و حزب سیاسی مشخص خود و با هویت مشخص وارد کارزار اجتماعی گردیده است.

اکنون دیگر این طبقه به عنوان پشتیبان اصلی مبارزات سایر زحمتکشان در جامعه شناخته میشود. حمایت کارگران از معلمان، حمایت از دانشجویان و پرستاران و همچنین مبارزات روزمره بخشهای مختلف کارگری نشاندهنده حضور جدی و قائم بالذات طبقه کارگر در مبارزه اجتماعی جهت دستیابی به دنیائی انسانی تر است.

اول ماه مه رژه هر ساله بشریت متمدن برای دستیابی به جهانی انسانی است. سالهاست که طبقه کارگر ایران در اشکال مختلف همگام با کارگران سایر کشورها در این رژه شرکت میکند ، اما اینبار با وجود حزب کمونیست کارگری به عنوان حزب سیاسی طبقه کارگر، طبقه کارگرایران میتواند به پرچمدار این مارش جهانی تبدیل گردد.*